Khói thuốc lá âm thầm đe dọa thị lực

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), thuốc lá gây tử vong cho hơn 8 triệu người trên toàn cầu mỗi năm, trong đó hơn 7 triệu người tử vong do sử dụng thuốc lá trực tiếp và khoảng 1,2 triệu người không hút thuốc nhưng tử vong do phơi nhiễm với khói thuốc thụ động. Khói thuốc chứa hàng nghìn hóa chất, trong đó có nhiều chất độc hại ảnh hưởng đến hầu hết các cơ quan trong cơ thể, bao gồm cả đôi mắt.

Tại Bệnh viện Mắt Hà Tĩnh, ông N.N.L. (64 tuổi, phường Thành Sen, tỉnh Hà Tĩnh) đã được phẫu thuật và điều trị đục thủy tinh thể và viêm màng bồ đào. Ông có hơn 30 năm hút thuốc, trung bình mỗi ngày hơn một bao. Hiện một mắt của ông không còn nhận biết được hình ảnh, mắt còn lại sau phẫu thuật thị lực chỉ khoảng 5/10.

Bác sỹ Bệnh viện Mắt Hà Tĩnh phẫu thuật cho ông N.N.L. (64 tuổi, phường Thành Sen, tỉnh Hà Tĩnh)

Theo bác sĩ Lê Văn Tịnh – Phó Giám đốc Bệnh viện Mắt Hà Tĩnh: Bệnh viện thường xuyên tiếp nhận người mắc các bệnh lý về mắt có tiền sử hút thuốc lá trong thời gian dài. Một số trường hợp tổn thương nặng, thị lực suy giảm nghiêm trọng, ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống. Ở những người thường xuyên hút thuốc, các biểu hiện tổn thương mắt có thể xuất hiện như vùng da quanh mắt sẫm màu, kết mạc xung huyết, mắt khô, đỏ hoặc kích ứng.

Một trong những cơ chế gây tổn thương là khí CO trong khói thuốc. Khi đi vào máu, CO gắn với hemoglobin với ái lực cao hơn nhiều lần so với oxy, làm giảm khả năng vận chuyển oxy của hồng cầu. Tình trạng thiếu oxy, thiếu máu và dinh dưỡng đến các mô, trong đó có võng mạc, có thể góp phần làm suy giảm chức năng thị giác.

Theo các chuyên gia, hút thuốc lá có liên quan đến nhiều bệnh lý nhãn khoa, trong đó đáng chú ý là đục thủy tinh thể và thoái hóa điểm vàng. Đục thủy tinh thể xảy ra khi thể thủy tinh bị đục, khiến người bệnh nhìn mờ và nếu không được điều trị có thể dẫn đến mù lòa. Người hút thuốc lá có nguy cơ mắc đục thủy tinh thể cao hơn người không hút; nguy cơ này có xu hướng gia tăng theo mức độ và thời gian hút thuốc. Với thoái hóa điểm vàng, người hút thuốc có nguy cơ mắc bệnh cao hơn khoảng 2 - 4 lần so với người không hút thuốc. Các chất độc trong khói thuốc có thể gây tổn thương hệ thống mạch máu và mô võng mạc, làm gia tăng nguy cơ thoái hóa điểm vàng - một trong những nguyên nhân quan trọng gây suy giảm thị lực ở người cao tuổi.

Hình ảnh đục thủy tinh thể do liên quan đến thuốc lá, thuốc lào

Hút thuốc cũng được ghi nhận có liên quan đến nguy cơ viêm màng bồ đào. Đây là bệnh lý viêm ở lớp giữa của nhãn cầu, nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể gây biến chứng nghiêm trọng, thậm chí ảnh hưởng lâu dài đến thị lực. Bên cạnh đó, hút thuốc làm gia tăng nguy cơ mắc và kiểm soát kém bệnh đái tháo đường. Khi kết hợp với bệnh đái tháo đường, các tổn thương mạch máu võng mạc có thể tiến triển thành bệnh võng mạc đái tháo đường, một nguyên nhân gây suy giảm thị lực và mù lòa. Không chỉ người trực tiếp hút thuốc, người thường xuyên hít phải khói thuốc thụ động cũng có thể chịu những tác động bất lợi đối với sức khỏe đôi mắt.

Bác sĩ Lê Văn Tịnh, Phó Giám đốc Bệnh viện Mắt Hà Tĩnh cho biết thêm: Khói thuốc là chất kích thích có thể làm gia tăng tình trạng khô mắt. Khi tiếp xúc thường xuyên, người không hút thuốc vẫn có thể xuất hiện các triệu chứng như cay, rát, đỏ, ngứa mắt hoặc chảy nước mắt. Đáng lưu ý, phụ nữ hút thuốc trong thời kỳ mang thai có thể làm gia tăng nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe thai nhi. Trẻ sinh ra từ những thai kỳ có phơi nhiễm với khói thuốc có nguy cơ gặp một số vấn đề về mắt và thị giác, do đó việc tránh hút thuốc và hạn chế tối đa môi trường có khói thuốc là cần thiết. Người hút thuốc hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc cần đi khám chuyên khoa mắt khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như nhìn mờ, nhìn hình ảnh bị méo hoặc đường thẳng trở thành gợn sóng, khó nhìn vật ở xa, chảy nước mắt kéo dài...

Để bảo vệ thị lực, biện pháp quan trọng nhất là bỏ thuốc lá, tránh khói thuốc thụ động, đồng thời duy trì chế độ ăn uống hợp lý, giàu rau xanh, trái cây và các dưỡng chất cần thiết cho mắt. Đặc biệt, người có nguy cơ cao mắc bệnh lý về mắt, người cao tuổi, người mắc đái tháo đường hoặc có tiền sử hút thuốc lâu năm nên khám mắt định kỳ để phát hiện sớm các tổn thương và điều trị kịp thời.

Nhật Thắng