Khi khói thuốc âm ỉ trong dạ dày - Tác hại ít người biết của thuốc lá với hệ tiêu hóa

Ông Nguyễn Quang T, 68 tuổi tại Phường Thành Sen, Hà Tĩnh, đã có hơn 30 năm hút thuốc lá cho biết: "Tôi luôn nghĩ thuốc lá chỉ hại phổi thôi. Mỗi khi đau bụng, ợ nóng, tôi chỉ nghĩ là ăn không ngon hay căng thẳng làm việc", ông Tùng nhớ lại. Cơn đau âm ỉ vùng thượng vị ngày càng nặng, kèm theo ợ chua, buồn nôn, khiến ông không thể ăn ngủ được. Kết quả nội soi cho thấy ông bị loét dạ dày tá tràng nặng, lớp niêm mạc bảo vệ dạ dày bị tổn thương nghiêm trọng. Bác sĩ nói chính thuốc lá đã làm giảm khả năng lành vết thương, khiến bệnh kéo dài nhiều năm dù đã dùng đủ loại thuốc điều trị .

Cũng vì chủ quan, anh Trần Minh Ch, 32 tuổi, xã Thạch Hà, hút từ khi còn học trung học, thường có cảm giác đầy bụng, nuốt nghẹn và hay ợ nóng sau bữa ăn. "Tôi cứ nghĩ chỉ bị trào ngược thông thường, uống thuốc một chút là xong", anh nói. Thế nhưng tình trạng ngày càng xấu đi. Nội soi cho thấy thực quản của anh có dấu hiệu tổn thương mạn tính do axit trào ngược liên tục, tình trạng mà theo bác sĩ, nguyên nhân chính là nicotine trong thuốc lá đã làm suy yếu cơ vòng thực quản dưới, mất đi chức năng như một "cửa cổng" ngăn axit trào lên.

Một ca phẫu thuật tiêu hóa cho bệnh nhân có tiền sử hút thuốc lá

Theo các chuyên gia, cơ chế tổn thương diễn ra theo nhiều con đường khác nhau. Khói thuốc khi được hít vào, một phần sẽ theo nước bọt đi xuống ống tiêu hóa, trực tiếp tấn công lớp niêm mạc bảo vệ dạ dày. Nicotine làm tăng tiết axit dạ dày, đồng thời làm suy yếu lớp chất nhầy bảo vệ thành dạ dày, khiến axit dễ dàng ăn mòn thành cơ quan . Hút thuốc còn làm co thắt mạch máu, giảm lưu lượng máu đến niêm mạc dạ dày, khiến các tổn thương khó phục hồi và dễ tái phát .

Không chỉ dạ dày, nguy hiểm hơn cả là nguy cơ ung thư. Hút thuốc lá làm tăng nguy cơ ung thư thực quản lên 7 lần, ung thư dạ dày và ung thư đại tràng cũng tăng đáng kể so với người không hút thuốc . Những người hút thuốc mắc viêm loét dạ dày cũng có nguy cơ biến chứng cao hơn, bởi thuốc lá làm giảm hiệu quả điều trị và tăng khả năng tái phát bệnh .

Bác sĩ Bạch Tuấn Anh - Trưởng khoa Ngoại Tiêu hóa, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh, cho biết: "Hút thuốc lá là một trong những yếu tố nguy cơ có thể phòng ngừa gây tổn thương hệ tiêu hóa nhất, nhưng lại thường bị bỏ qua. Nhiều bệnh nhân đến khám khi bệnh đã nặng, chỉ vì họ không liên hệ những cơn đau dạ dày với thói quen hút thuốc của mình."

Ngừng hút thuốc lá là biện pháp hiệu quả nhất. Ngay sau khi bỏ thuốc, lưu lượng máu đến dạ dày cải thiện, cơ vòng thực quản phục hồi chức năng, nguy cơ loét tái phát giảm rõ rệt; Không chỉ người hút thuốc bị ảnh hưởng  người hít phải khói thuốc thụ động cũng có nguy cơ mắc các bệnh tiêu hóa cao hơn bình thường; Khi có triệu chứng đau bụng trên kéo dài, ợ nóng, nuốt khó, hãy đi khám sớm và thành thật với bác sĩ về thói quen hút thuốc của mình; Không có mức hút thuốc nào là an toàn. Ngay cả vài điếu mỗi ngày cũng đủ gây tổn thương cho hệ tiêu hóa theo thời gian, Bác sĩ Anh khuyến cáo.

Hút thuốc lá không phải là "vấn đề của phổi" mà là vấn đề của toàn bộ cơ thể, trong đó hệ tiêu hóa đang gánh chịu những tổn thương âm thầm nhưng không kém phần nghiêm trọng. Cơn đau dạ dày có thể chỉ là tín hiệu ban đầu, nhưng sự thờ ơ có thể phải trả giá bằng chính mạng sống của chúng ta. Bỏ thuốc lá không chỉ giúp lá phổi trong sạch hơn, mà còn là cách tốt nhất để bảo vệ "ngôi nhà" tiêu hóa của chính bạn và đó là quyết định đúng đắn, ở bất kỳ độ tuổi nào.

                                                           Tuấn Dũng