Hà Tĩnh nâng cao kỹ năng tư vấn cộng đồng, hướng tới giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá

Thuốc lá là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra nhiều bệnh không lây nhiễm, làm gia tăng gánh nặng bệnh tật và tử vong cho xã hội. Trong khi những nỗ lực phòng, chống tác hại của thuốc lá truyền thống đang từng bước phát huy hiệu quả, sự xuất hiện của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng với mẫu mã đa dạng, dễ ngụy trang tiếp tục đặt ra nhiều thách thức, nhất là trong công tác bảo vệ sức khỏe thanh thiếu niên. Trước thực tế đó, ngành Y tế Hà Tĩnh đang đẩy mạnh các hoạt động truyền thông, nâng cao năng lực tư vấn cai nghiện thuốc lá tại cộng đồng, đưa công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá đến gần hơn với người dân.

Thạc sĩ Nguyễn Hữu Thanh, Phó Ban quản lý quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Tĩnh phát biểu tại tập huấn

Theo Thạc sĩ Nguyễn Hữu Thanh, Phó Ban quản lý quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Tĩnh, nghiện thuốc lá không đơn thuần là một thói quen mà còn liên quan đến sự lệ thuộc nicotine, các yếu tố tâm lý và môi trường sống. Vì vậy, để cai thuốc thành công bên cạnh quyết tâm của người hút, việc tư vấn, động viên và hỗ trợ thường xuyên từ gia đình, nhân viên y tế và cộng đồng có ý nghĩa rất quan trọng.Thực tế cho thấy, không ít người đã từng cai thuốc nhưng vẫn tái sử dụng do gặp áp lực trong cuộc sống, thói quen sinh hoạt hoặc sự tác động từ những người xung quanh. Bởi vậy, tư vấn cai nghiện không chỉ dừng lại ở việc cung cấp thông tin về tác hại của thuốc lá mà còn cần giúp người hút nhận diện những rào cản, củng cố động lực và duy trì quyết tâm từ bỏ thuốc lá lâu dài.

Xác định y tế cơ sở là lực lượng gần dân, sát dân, có điều kiện tiếp cận và hỗ trợ người hút thuốc ngay tại địa bàn, năm 2026, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Tĩnh đã xây dựng Kế hoạch số 843/KH-KSBT, tổ chức tập huấn tư vấn cai nghiện thuốc lá tại cộng đồng cho cán bộ Trạm Y tế và nhân viên y tế thôn. Đến nay Trung tâm đã hoàn thành 12 lớp tập huấn với hơn 660 học viên tham gia, gồm cán bộ y tế cơ sở, nhân viên y tế thôn và cộng tác viên. Nội dung tập huấn tập trung cập nhật kiến thức về tác hại của thuốc lá truyền thống, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới; phổ biến những quy định pháp luật về phòng, chống tác hại của thuốc lá; đồng thời trang bị kỹ năng tư vấn cai nghiện thuốc lá phù hợp với điều kiện thực tế tại cộng đồng.

Học viên được cập nhật kiến thức về tác hại của thuốc lá truyền thống, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và nâng cao kỹ năng truyền thông, tư vấn cai nghiện thuốc lá, góp phần xây dựng môi trường sống không khói thuốc.

Tại các lớp tập huấn, học viên được giới thiệu tình hình sử dụng thuốc lá, những ảnh hưởng đối với sức khỏe người hút và người hút thuốc thụ động, cũng như nguy cơ từ các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới. Đáng chú ý, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng không phải là những sản phẩm vô hại. Nicotine có thể gây nghiện, ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ của trẻ em và thanh thiếu niên; các hóa chất độc hại trong khí, khói phát sinh từ những sản phẩm này cũng tiềm ẩn nguy cơ gây tổn thương sức khỏe. Bên cạnh kiến thức chuyên môn, học viên được hướng dẫn nhận biết các hành vi vi phạm quy định về phòng, chống tác hại của thuốc lá; nâng cao khả năng truyền thông, vận động người dân không hút thuốc tại các địa điểm cấm, không sử dụng thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Qua đó, mỗi cán bộ y tế, cộng tác viên có thêm kiến thức và kỹ năng để chủ động tuyên truyền, phát hiện, hỗ trợ người hút thuốc và phối hợp với gia đình, nhà trường trong công tác phòng ngừa, nhất là đối với thanh thiếu niên.

Chị Hồ Thị Hóa, 43 tuổi, cộng tác viên y tế tại tổ dân phố 18, phường Thành Sen, chia sẻ: “Qua lớp tập huấn, tôi được bổ sung nhiều kiến thức hữu ích, đặc biệt là cách nhận biết các loại thuốc lá mới. Nhờ đó khi tiếp xúc với người dân đang hút thuốc, đặc biệt các cháu học sinh tại địa bàn, tôi có thể chủ động tuyên truyền, phát hiện những dấu hiệu đáng lưu ý và phối hợp với gia đình, nhà trường để kịp thời giáo dục, ngăn ngừa việc sử dụng thuốc lá”. Việc trang bị kiến thức cho lực lượng y tế cơ sở và cộng tác viên không chỉ góp phần nâng cao chất lượng truyền thông mà còn tạo điều kiện để các hoạt động phòng, chống tác hại của thuốc lá được triển khai thường xuyên, liên tục, phù hợp với từng nhóm đối tượng và đặc điểm của mỗi địa bàn.

Cán bộ y tế, cộng tác viên chăm chú ghi chép, tiếp thu kiến thức tại lớp tập huấn kỹ năng tư vấn cai nghiện thuốc lá tại cộng đồng do Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Tĩnh tổ chức

“Một trong những nội dung trọng tâm của chương trình tập huấn là hướng dẫn kỹ năng tư vấn cai nghiện thuốc lá. Theo đó, cán bộ y tế cơ sở và cộng tác viên được định hướng chủ động phát hiện người hút thuốc trong cộng đồng; đưa ra lời khuyên cai thuốc rõ ràng, phù hợp; giải thích lợi ích của việc từ bỏ thuốc lá và động viên người hút duy trì quyết tâm cai thuốc. Đặc biệt, kỹ năng giao tiếp, lắng nghe và chia sẻ được chú trọng trong quá trình tư vấn. Thay vì chỉ đưa ra những lời khuyên chung chung, người tư vấn cần tìm hiểu thói quen hút thuốc, lý do khiến người hút chưa sẵn sàng từ bỏ, những khó khăn từng gặp phải khi cai thuốc để đưa ra hướng hỗ trợ phù hợp. Sự cảm thông, tôn trọng và động viên đúng lúc giúp người hút chủ động nhìn nhận nguy cơ đối với sức khỏe, từng bước hình thành quyết tâm thay đổi hành vi. Trong quá trình này, gia đình và cộng đồng giữ vai trò đồng hành quan trọng, sự động viên của người thân, việc hạn chế những tình huống dễ gợi nhớ đến thói quen hút thuốc và xây dựng môi trường sinh hoạt không khói thuốc có thể giúp người cai thuốc vượt qua giai đoạn khó khăn, giảm nguy cơ tái nghiện. Mỗi lời khuyên đúng lúc, mỗi lần thăm hỏi và động viên từ cán bộ y tế, cộng tác viên đều góp phần duy trì động lực cho người đang nỗ lực từ bỏ thuốc lá” Thạc sĩ Thanh nhấn mạnh.

Trong thời gian tới ngành Y tế Hà Tĩnh tiếp tục đẩy mạnh truyền thông trực tiếp, phát huy hiệu quả hệ thống truyền thanh cơ sở, tăng cường giám sát việc thực hiện Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá và nâng cao chất lượng tư vấn cai nghiện tại cộng đồng. Việc phát huy vai trò của cán bộ y tế cơ sở, nhân viên y tế thôn và cộng tác viên sẽ góp phần từng bước hình thành mạng lưới hỗ trợ người cai thuốc rộng khắp, duy trì hoạt động truyền thông thường xuyên và xây dựng môi trường sống, học tập, làm việc không khói thuốc. Từ những hành động thiết thực tại mỗi Trạm Y tế, thôn, tổ dân phố, công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá sẽ từng bước đi vào chiều sâu, góp phần giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá, hạn chế gánh nặng bệnh tật và bảo vệ sức khỏe nhân dân Hà Tĩnh.

                                                                                      Đoàn Loan

.