Trước phẫu thuật - Vì sao bác sĩ luôn hỏi bệnh nhân có hút thuốc?

Anh Phan Tiến Dũng, ở xã Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh, bị xoang nặng và được chỉ định phẫu thuật. Trước khi thực hiện ca mổ, các bác sĩ đã tư vấn và khuyến cáo anh ngừng hút thuốc để giảm những yếu tố bất lợi đối với quá trình gây mê, phẫu thuật và hồi phục sau mổ.

Đã hút thuốc trong thời gian dài nên với anh Dũng, việc bỏ thuốc không phải chuyện dễ dàng. Tuy nhiên, trước yêu cầu điều trị, anh quyết tâm giảm rồi ngừng hút thuốc. Vợ anh cho biết, trước đây anh hút thuốc lâu năm, cộng với bệnh xoang nên hơi thở có mùi khó chịu. Khi giảm và ngừng hút thuốc, việc hô hấp dễ chịu hơn nhiều.

Người bệnh cần thông báo trung thực với bác sĩ về tình trạng sử dụng thuốc lá để nhân viên y tế đánh giá đầy đủ các yếu tố nguy cơ và đưa ra hướng dẫn phù hợp trước, trong và sau phẫu thuật

Câu chuyện của anh Dũng là tình trạng chung của các bệnh nhân, vì trước một cuộc phẫu thuật, bác sĩ thường hỏi người bệnh có hút thuốc hay không. Đây không chỉ là câu hỏi về thói quen sinh hoạt mà là thông tin quan trọng giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ và chuẩn bị phương án chăm sóc phù hợp.

Theo các chuyên gia y tế, khói thuốc gây tổn thương hệ hô hấp, ảnh hưởng đến chức năng đường thở, khiến việc gây mê và kiểm soát hô hấp trong quá trình phẫu thuật cũng như chăm sóc sau mổ trở nên khó khăn hơn.

Bs. Lê Thị Hà - Trưởng khoa Tai mũi họng, Bệnh viện Đa khoa tỉnh cho biết: “Khói thuốc chứa nhiều chất độc hại có thể kích thích đường hô hấp, làm tăng tiết dịch và khiến đường thở phản ứng nhạy cảm hơn, dễ ho làm co thắt phế quản, ảnh hưởng đến vết mổ. Ở người hút thuốc, nguy cơ gặp các vấn đề về hô hấp trong và sau phẫu thuật cũng có thể gia tăng, đặc biệt khi phải trải qua gây mê hoặc những cuộc phẫu thuật lớn”.

“Không chỉ ảnh hưởng đến phổi, thuốc lá còn tác động đến hệ tim mạch và khả năng cung cấp oxy cho các mô. Nicotine gây co mạch, trong khi carbon monoxide làm giảm khả năng vận chuyển oxy của máu. Khi lưu lượng máu và lượng oxy đến mô bị ảnh hưởng, quá trình liền vết thương có thể bị cản trở, đồng thời làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và các biến chứng sau phẫu thuật”, Bs Hà cho biết thêm.

Hút thuốc cũng ảnh hưởng đến hoạt động của hệ miễn dịch và khả năng phục hồi của cơ thể. Vì vậy, đối với người bệnh chuẩn bị phẫu thuật, tình trạng hút thuốc là một trong những yếu tố cần được bác sĩ khai thác trong quá trình đánh giá trước mổ.

Khói thuốc lá chứa nhiều chất độc hại có thể kích thích đường hô hấp, làm tăng tiết dịch và khiến đường thở phản ứng nhạy cảm hơn

Không chỉ người hút thuốc trực tiếp chịu ảnh hưởng. Người thường xuyên sống hoặc làm việc trong môi trường có khói thuốc cũng có nguy cơ đối với sức khỏe, trong đó có các bệnh về tim mạch, hô hấp và ung thư phổi. Với người bệnh đang điều trị hoặc chuẩn bị phẫu thuật, việc hạn chế tối đa tiếp xúc với khói thuốc càng có ý nghĩa.

Một quan niệm khá phổ biến là nếu đã hút thuốc nhiều năm thì việc bỏ thuốc ngay trước phẫu thuật không còn nhiều ý nghĩa. Tuy nhiên, ngừng hút thuốc ở bất kỳ thời điểm nào trước phẫu thuật vẫn là một thay đổi có lợi. Thời gian ngừng hút càng dài, cơ thể càng có thêm thời gian phục hồi và thích nghi.

Ngay cả khi cuộc phẫu thuật đã cận kề, người bệnh cũng không nên nghĩ rằng “bỏ bây giờ đã quá muộn”. Ngừng hút thuốc thay vì tiếp tục hút vẫn là lựa chọn có lợi hơn cho quá trình điều trị và sức khỏe lâu dài.

“Người bệnh cần thông báo trung thực với bác sĩ về tình trạng sử dụng thuốc lá, kể cả thuốc lá truyền thống, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng hoặc các sản phẩm chứa nicotine. Đây là thông tin cần thiết để nhân viên y tế đánh giá đầy đủ các yếu tố nguy cơ và đưa ra hướng dẫn phù hợp trước, trong và sau phẫu thuật”, Bs Hà nhấn mạnh.

Đối với người hút thuốc lâu năm, việc cai thuốc có thể gặp khó khăn do tình trạng lệ thuộc nicotine. Vì vậy, người bệnh không nên chỉ dựa vào ý chí mà cần chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ của nhân viên y tế để được tư vấn, xây dựng kế hoạch cai thuốc phù hợp và duy trì kết quả sau cai.

Thời gian trước và sau phẫu thuật cũng có thể trở thành một bước đệm để người bệnh từ bỏ thuốc lá lâu dài. Gia đình cần đồng hành bằng cách không hút thuốc trong nhà, hạn chế để người bệnh tiếp xúc với khói thuốc và động viên khi xuất hiện cảm giác thèm thuốc.

Thu Hòa