“Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo – Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá”

Thông thường vào các buổi sáng tại quán cà phê ven đường ở thôn Phú Mậu, xã Lộc Hà, trong làn khói thuốc dày đặc, nhiều người vẫn vô tư châm hết điếu này đến điếu khác. Điều đáng nói, xung quanh còn có phụ nữ và trẻ nhỏ. Chị Nguyễn Thị H., thôn Phú Mậu chia sẻ: “Chồng tôi hút thuốc hơn 10 năm nay. Nhiều lần tôi khuyên bỏ nhưng rất khó. Con nhỏ thường xuyên ho, viêm họng nhưng mỗi khi thấy bố hút thuốc cháu vẫn phải ngồi cạnh”.

Bệnh nhân H. bị bệnh tràn dịch màng phổi do thường xuyên hít phải khói thuốc lá.

Đáng lo ngại hơn, thời gian gần đây, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đang len lỏi vào giới trẻ bằng vẻ ngoài hiện đại, nhiều màu sắc, hương vị hấp dẫn. Không ít học sinh, sinh viên tò mò sử dụng vì nghĩ rằng “ít độc hại hơn thuốc lá truyền thống”.

Theo bác sĩ Lê Chánh Thành, Phó Giám đốc Sở Y tế: “Điều đáng sợ nhất của thuốc lá chính là “sự hấp dẫn giả tạo”. Điếu thuốc được quảng bá như biểu tượng của sự sành điệu, thư giãn hay bản lĩnh đàn ông, nhưng thực chất chỉ là chiếc “bẫy” khiến con người lệ thuộc vào nicotine. Khói thuốc chứa hàng nghìn hóa chất độc hại, trong đó có nhiều chất gây ung thư. Việc tiếp xúc thường xuyên với khói thuốc lá làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, hô hấp và nhiều bệnh lý nguy hiểm khác. Bên cạnh đó, nhiều người hiểu sai rằng thuốc lá điện tử an toàn, nhưng thực tế, các sản phẩm này vẫn chứa nicotine – chất gây nghiện rất mạnh. Ngoài ra còn có nhiều hóa chất ảnh hưởng nghiêm trọng đến phổi, tim mạch và thần kinh, đặc biệt với người trẻ tuổi”.

Nicotine khiến người dùng nhanh chóng lệ thuộc, ban đầu chỉ là vài hơi thử cho biết, nhưng dần dần cơ thể hình thành cảm giác thèm thuốc. Khi không hút sẽ xuất hiện bồn chồn, khó chịu, mất tập trung. Tại Bệnh viện Phổi Hà Tĩnh, không khó để bắt gặp những bệnh nhân mang theo sự hối hận muộn màng. Ông Lê Văn T. (55 tuổi, xã Cẩm Xuyên) từng hút hơn một bao thuốc mỗi ngày suốt hàng chục năm. Khi phát hiện mắc bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, việc hít thở của ông trở nên khó khăn. “Ngày trước tôi cứ nghĩ hút vài điếu không sao. Giờ bệnh rồi mới thấy sức khỏe quan trọng thế nào. Có những đêm khó thở không ngủ được, chỉ ước mình bỏ thuốc sớm hơn”, ông T. chia sẻ.

Chụp CT kiểm tra phổi cho bệnh nhân T

Không chỉ gây tổn hại sức khỏe, thuốc lá còn tạo ra gánh nặng kinh tế cho nhiều gia đình. Một người hút một bao thuốc mỗi ngày có thể tiêu tốn hàng chục triệu đồng mỗi năm. Con số ấy chưa tính đến chi phí điều trị khi mắc các bệnh liên quan đến thuốc lá. Đặc biệt, trong môi trường gia đình, trẻ em là đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề từ khói thuốc thụ động. Trẻ thường xuyên hít phải khói thuốc có nguy cơ mắc viêm phổi, hen suyễn, viêm đường hô hấp kéo dài. Nhiều phụ huynh dù không hút thuốc nhưng con vẫn bị ảnh hưởng do người thân trong nhà sử dụng thuốc lá.

Trước thực trạng đó, công tác tuyên truyền phòng, chống tác hại thuốc lá đang được ngành y tế và các địa phương tăng cường triển khai. Nhiều cơ quan, trường học, bệnh viện xây dựng mô hình “không khói thuốc”, treo biển cấm hút thuốc nơi công cộng và đẩy mạnh truyền thông thay đổi hành vi. Để giảm tỷ lệ hút thuốc, điều quan trọng nhất vẫn là thay đổi nhận thức của người dân. Cùng với đó, việc kiểm soát mua bán thuốc lá điện tử trên mạng xã hội, ngăn chặn quảng cáo trá hình nhắm vào giới trẻ cũng cần được siết chặt hơn. Gia đình, nhà trường phải đóng vai trò quan trọng trong việc giáo dục trẻ em và thanh thiếu niên tránh xa nicotine ngay từ sớm.

Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5 không chỉ là lời nhắc nhở về tác hại của thuốc lá mà còn là cơ hội để mỗi người nhìn lại thói quen sống của mình. Một điếu thuốc có thể cháy chỉ vài phút, nhưng hậu quả mà nó để lại có thể kéo dài suốt nhiều năm. Khi một người quyết định dập tắt điếu thuốc hôm nay, cũng là lúc họ đang bảo vệ chính mình, gia đình và cộng đồng khỏi những hiểm họa vô hình từ khói thuốc. Đó không chỉ là lựa chọn cho sức khỏe, mà còn là hành động thiết thực để xây dựng một môi trường sống văn minh, an toàn và không khói thuốc.

Thanh Loan