Trẻ sinh non: Hành trình cần được chăm sóc và theo dõi liên tục

Những ngày đầu đời nhiều thử thách

Sinh non là tình trạng trẻ chào đời trước 37 tuần tuổi thai. Tuổi thai càng thấp, nguy cơ biến chứng càng cao do nhiều cơ quan trong cơ thể trẻ chưa phát triển hoàn chỉnh. Trẻ sinh non có thể gặp khó khăn về hô hấp, điều hòa thân nhiệt, bú, tiêu hóa và dễ mắc các bệnh nhiễm trùng.

Với gia đình chị Phan Thị D.L., ở xã Gia Hanh, Hà Tĩnh, hành trình ấy bắt đầu khi con trai chào đời ở tuần thai thứ 32.

Thay vì được đưa con về nhà như nhiều gia đình khác, vợ chồng chị phải trải qua những tháng ngày liên tục ở bệnh viện. Con trai chị được chăm sóc tại Bệnh viện Nhi Nghệ An rồi chuyển ra Hà Nội.

Chăm sóc trẻ sinh non tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh

“Ba tháng trời, gia đình tôi gần như chỉ biết quanh quẩn ở bệnh viện. Cháu phải nằm lồng ấp ở Bệnh viện Nhi Nghệ An, rồi chuyển ra Hà Nội. Có những lúc nhìn con nằm trong lồng kính, với đủ các thiết bị y tế, gia đình rất lo lắng, chỉ mong con vượt qua được”, chị Lệ chia sẻ.

Khó khăn tiếp tục đến khi trẻ bị viêm ruột và phải trải qua hai lần phẫu thuật, trong đó có phẫu thuật nối ruột. Sau điều trị, sức khỏe của cháu dần ổn định và được trở về nhà. Tuy nhiên, so với những trẻ cùng lứa tuổi, cháu vẫn còn yếu và phát triển chậm hơn. Mẹ cháu cũng phải ở nhà để trực tiếp chăm sóc con.

Câu chuyện của gia đình chị L. cho thấy những thách thức do sinh non không kết thúc khi trẻ được xuất viện. Với một số trẻ, việc chăm sóc và theo dõi có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, đòi hỏi sự kiên trì của gia đình và sự đồng hành thường xuyên của hệ thống y tế.

Một số trẻ sinh quá non hoặc nhẹ cân có thể cần thời gian dài chăm sóc đặc biệt. Về lâu dài, trẻ có nguy cơ gặp các vấn đề về tăng trưởng, vận động, ngôn ngữ hoặc nhận thức, từ đó ảnh hưởng đến quá trình học tập và phát triển.

Tại Việt Nam, mỗi năm có hơn 100.000 trẻ sinh thiếu tháng. Sinh non vì vậy không chỉ là vấn đề trong chăm sóc sản khoa và sơ sinh mà còn đặt ra yêu cầu về dự phòng, theo dõi và chăm sóc trẻ trong những năm đầu đời.

Chủ động từ trước khi mang thai, đồng hành sau khi trẻ chào đời

Không phải tất cả trường hợp sinh non đều có thể phòng tránh. Tuy nhiên, nhiều yếu tố nguy cơ có thể được phát hiện và can thiệp nếu người phụ nữ được chăm sóc sức khỏe phù hợp ngay từ trước khi mang thai.

Với trẻ sinh non hoặc nhẹ cân cần thực hiện chăm sóc Kangaroo (da kề da), giữ ấm, bảo đảm dinh dưỡng và ưu tiên nuôi con bằng sữa mẹ theo hướng dẫn chuyên môn.

Theo BS. Trần Thị Huệ, Trưởng khoa Chăm sóc sức khỏe sinh sản, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Tĩnh, dự phòng sinh non cần được thực hiện từ sớm, ngay từ giai đoạn tiền hôn nhân và trước khi người phụ nữ có kế hoạch mang thai.

“Phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ cần được tiếp cận các dịch vụ chăm sóc trước khi mang thai, trong đó có tư vấn, sàng lọc các yếu tố nguy cơ và chuẩn bị sức khỏe tốt cho thai kỳ. Những phụ nữ được phát hiện có nguy cơ sinh non cần được khám, theo dõi và điều trị tại cơ sở y tế phù hợp”, bác sĩ Huệ cho biết.

Theo bác sĩ, việc chủ động kế hoạch sinh con cũng có ý nghĩa quan trọng. Phụ nữ, đặc biệt là vị thành niên và thanh niên, cần được tư vấn đầy đủ để tránh mang thai ở tuổi vị thành niên, bảo đảm khoảng cách hợp lý giữa các lần sinh và kiểm tra sức khỏe trước khi mang thai.

Trong thai kỳ, khám thai đầy đủ, đúng lịch giúp theo dõi sức khỏe của mẹ và sự phát triển của thai nhi. Thai phụ cần duy trì chế độ dinh dưỡng và lao động phù hợp, tránh thuốc lá, rượu bia và các chất kích thích; đồng thời chú ý nghỉ ngơi, giữ sức khỏe tinh thần và thực hiện đầy đủ hướng dẫn của cán bộ y tế.

Đối với những trường hợp có nguy cơ cao, phát hiện sớm và theo dõi tại cơ sở y tế có chuyên môn phù hợp có thể giúp giảm nguy cơ sinh non hoặc hạn chế các biến chứng cho mẹ và trẻ.

Với trẻ đã sinh non hoặc nhẹ cân, chăm sóc cũng không dừng lại sau khi xuất viện. Gia đình cần thực hiện chăm sóc Kangaroo (da kề da), giữ ấm, bảo đảm dinh dưỡng và ưu tiên nuôi con bằng sữa mẹ theo hướng dẫn chuyên môn.

Sau xuất viện, trẻ cần được đưa đi khám và theo dõi định kỳ để đánh giá sức khỏe, tăng trưởng và sự phát triển. Qua đó, những bất thường về thể chất, vận động, ngôn ngữ, nhận thức hoặc các vấn đề bệnh lý khác có thể được phát hiện sớm và can thiệp kịp thời.

Đối với trẻ quá non tháng, nhẹ cân hoặc có vấn đề sức khỏe phức tạp, việc chăm sóc, theo dõi và điều trị cần được thực hiện tại cơ sở y tế có đủ năng lực chuyên môn.

Khi trẻ được chăm sóc đúng cách, theo dõi liên tục và nhận được sự đồng hành chặt chẽ từ gia đình cùng hệ thống y tế, cơ hội để trẻ bắt kịp đà tăng trưởng và phát triển khỏe mạnh sẽ được mở rộng hơn.

Phòng ngừa từ trước khi mang thai, chăm sóc tốt trong thai kỳ và đồng hành cùng trẻ sau khi xuất viện chính là những hành động thiết thực nhất để giảm nhẹ gánh nặng của sinh non, trao cho mọi trẻ em cơ hội khởi đầu khỏe mạnh và phát triển toàn diện. 

Thu Hòa