Trạm y tế – “cánh tay nối dài” của ngành y tế ở cơ sở

Cán bộ y tế xã - lực lượng quan trong trong phòng, chống dịch bệnh

Xã miền núi Hương Khê trên cơ sở sáp nhập 3 trạm y tế cũ Thị trấn Hương Khê, Phú Gia, Hương Long, đổi tên thành Trạm Y tế xã Hương Khê, lấy điểm Phú Gia (cũ) làm điểm trạm chính, với 35 cán bộ, sẵn sàng đảm đương nhiệm vụ trong mô hình tổ chức mới. Trạm y tế xã là nơi đầu tiên người dân tìm đến khi có vấn đề về sức khỏe. Từ tiêm chủng mở rộng, chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em, quản lý bệnh không lây nhiễm, đến giám sát dịch bệnh, truyền thông thay đổi hành vi… hầu hết các hoạt động y tế dự phòng đều được triển khai từ tuyến xã.

Bác sĩ Nguyễn Quốc Tuệ cho biết: “Sau 1 tháng sáp nhập đã có hơn 400 lượt bệnh nhân đến khám chữa bệnh bảo hiểm y tế tại trạm. Điều đó cho thấy, khi trạm y tế xã hoạt động hiệu quả, người dân không chỉ tiết kiệm chi phí, thời gian, mà còn được tiếp cận dịch vụ y tế sớm hơn, kịp thời hơn”.

Với nhiều người dân, đặc biệt là người cao tuổi, trạm y tế xã là nơi họ tìm đến đầu tiên mỗi khi có vấn đề về sức khỏe. Ông Nguyễn Văn Thọ, xã Hương Khê tâm sự: “Tuổi cao, đi xa lên tuyến trên rất vất vả. Có trạm y tế xã gần nhà, được bác sĩ hướng dẫn tận tình, đo huyết áp, theo dõi thường xuyên nên tôi yên tâm hơn rất nhiều”.

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Tĩnh giám sát, hướng dẫn hỗ trợ về công tác phòng chống dịch cho Trạm Y tế xã Cẩm Xuyên

Tại phường Thành Sen, một địa bàn đông dân và có khối lượng công việc y tế lớn, việc tổ chức lại mạng lưới y tế cơ sở theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được triển khai khẩn trương và bài bản. Trên cơ sở tiếp nhận 9 trạm y tế cùng toàn bộ chức năng, nhiệm vụ và nhân lực y tế dự phòng từ Trung tâm Y tế Thành Sen, phường đã thành lập trạm y tế và 4 điểm y tế trực thuộc, nhằm bảo đảm người dân vẫn được tiếp cận dịch vụ y tế thuận lợi. Cùng với đó, 66 viên chức y tế đã được bố trí về trạm y tế phường, trong đó có 8 cán bộ từ Trung tâm Y tế Thành Sen và số còn lại từ các trạm y tế cũ. Ngay sau khi sắp xếp, bộ máy mới nhanh chóng ổn định và đi vào hoạt động, bảo đảm công tác chuyên môn không bị gián đoạn, đáp ứng kịp thời nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân trên địa bàn.

Bà Nguyễn Thị Hoa, phường Thành Sen chia sẻ: “Nhà tôi cả hai ông bà bị tăng huyết áp, trước đây cứ phải lên trung tâm y tế kiểm tra rất vất vả. Nay trạm y tế phường theo dõi thường xuyên, nhắc lịch đo huyết áp, tư vấn ăn uống nên gia đình yên tâm hơn nhiều”.

Không chỉ khám, chữa bệnh ban đầu, trạm y tế xã còn là đầu mối triển khai các chương trình y tế quốc gia như tiêm chủng mở rộng, phòng chống sốt xuất huyết, tay chân miệng, cúm mùa, quản lý bệnh không lây nhiễm… Đây là “hàng rào kỹ thuật” quan trọng giúp giảm tải cho tuyến trên và hạn chế nguy cơ bùng phát dịch bệnh trong cộng đồng. Với lợi thế bám địa bàn, nắm chắc dân cư, trạm y tế xã đóng vai trò then chốt trong việc phát hiện sớm nguy cơ dịch bệnh, giám sát các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.

và hỗ trợ chuyên môn cho Trạm Y tế xã Toàn Lưu

Thực tế tại Hà Tĩnh cho thấy, trong các đợt cao điểm phòng, chống dịch bệnh truyền nhiễm, lực lượng y tế cơ sở luôn là tuyến đầu: đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng nguy cơ; tổ chức truyền thông, hướng dẫn người dân vệ sinh môi trường, ăn chín uống sôi, tiêm chủng đầy đủ.

Bác sĩ Nguyễn Công Hiếu, cán bộ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Tĩnh cho biết: “Nếu y tế cơ sở làm tốt, dịch bệnh sẽ được chặn ngay từ đầu. Trạm y tế xã chính là ‘tai mắt’ của ngành y tế trong giám sát dịch tễ, giúp phát hiện sớm, xử lý sớm, hạn chế lây lan”.

Trong tiến trình đổi mới hệ thống y tế, quản lý sức khỏe toàn dân được xác định là nhiệm vụ lâu dài, bền vững. Thay vì chỉ tiếp nhận người bệnh khi đã có triệu chứng nặng, trạm y tế xã từng bước lập hồ sơ quản lý sức khỏe cho người dân, theo dõi liên tục các chỉ số cơ bản, đặc biệt là người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính. Mô hình này giúp người dân chủ động hơn trong chăm sóc sức khỏe, giảm tải cho tuyến trên. Để quản lý sức khỏe toàn dân, trạm y tế xã cần được đầu tư đồng bộ về nhân lực, trang thiết bị và đặc biệt là ứng dụng công nghệ thông tin. Đây cũng là bài toán mà Hà Tĩnh đang từng bước tháo gỡ trong quá trình kiện toàn mạng lưới y tế cơ sở, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Bác sĩ Lê Chánh Thành, Phó Giám đốc Sở Y tế khẳng định: “Đầu tư cho trạm y tế xã chính là đầu tư cho sức khỏe cộng đồng, cho sự phát triển lâu dài của địa phương. Và hơn hết, đó là cách thiết thực nhất để y tế thực sự đến gần dân, vì dân, lấy người dân làm trung tâm trong chăm sóc sức khỏe. Thực tế cho thấy, những địa phương làm tốt công tác phối hợp giữa trạm y tế với các tổ chức đoàn thể, ban cán sự thôn, cộng tác viên y tế thôn bản… thường kiểm soát dịch bệnh tốt hơn, tỷ lệ người dân tham gia tiêm chủng, khám sức khỏe định kỳ cao hơn. Giảm áp lực cho tuyến trên”.

Có thể khẳng định, trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, trạm y tế xã vẫn giữ vai trò không thể thay thế. Khi tuyến cơ sở được củng cố vững chắc, ngành y tế mới có thể phát triển bền vững, giảm áp lực cho tuyến trên và bảo đảm công bằng trong chăm sóc sức khỏe./.

Thanh Loan